Նոր օրենք՝ անձնագրերի և ID քարտերի մասին

Անձը հաստատող փաստաթղթերի ոլորտում ընդունվել է նոր օրենք, որը միավորում է մինչ այժմ առանձին կարգավորվող անձնագրի և նույնականացման քարտի կանոնները։ Ծնողներին ու քաղաքացիներին առավել հետաքրքրողը երեք բան է՝ ե՞րբ է օրենքն ուժի մեջ մտնում, ինչո՞ւ է 16 տարեկանից նույնականացման քարտը դառնում պարտադիր, և ինչպե՞ս է կատարվում անցումը մեկ՝ կենսաչափական տվյալներով փաստաթղթի։

Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, «Անձը հաստատող փաստաթղթի մասին» ՀՀ օրենքը (ՀՕ-210-Ն, ընդունված 2026 թվականի մայիսի 11-ին, հրապարակված՝ մայիսի 29-ին) սահմանում է անձը հաստատող փաստաթղթերի տեսակները, դրանց տրամադրման, մերժման, անվավեր ճանաչելու և հարակից հարաբերությունները։

Ե՞րբ է ուժի մեջ մտնում նոր օրենքը

Օրենքն ուժի մեջ է մտնում էլեկտրոնային միասնական հարթակի գործարկման մասին լիազոր մարմնի պաշտոնական հայտարարությանը հաջորդող տասներորդ օրը, բայց ոչ ուշ, քան 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ը (հոդված 16, մաս 1)։

Օրենքն ուժի մեջ մտնելով՝ ուժը կորցնում են 2011 թվականի երկու առանձին օրենքները՝ «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու անձնագրի մասին» (ՀՕ-287-Ն) և «Նույնականացման քարտերի մասին» (ՀՕ-286-Ն) օրենքները (հոդված 16, մաս 2)։ Մինչ այդ տրված փաստաթղթերը շարունակում են գործել մինչև իրենց ժամկետի ավարտը, սակայն նոր փաստաթուղթ ստանալու պահից հները կորցնում են ուժը (հոդված 16, մաս 5)։

16 տարեկանից նույնականացման քարտը դառնում է պարտադիր

Ըստ օրենքի՝ քաղաքացին անձնագիր ստանում է կամավոր և կարող է ստանալ անկախ տարիքից, իսկ նույնականացման քարտ՝ վեց տարին լրանալու օրվանից (հոդված 3, մաս 1)։ 16 տարին լրացած քաղաքացու համար նույնականացման քարտ ունենալը պարտադիր է, իսկ վեցից մինչև 16 տարեկանները քարտը ստանում են կամավոր։ Ընդ որում, 16 տարին լրացած քաղաքացուն անձնագիր տրամադրվում է միայն նույնականացման քարտ ունենալու դեպքում (հոդված 3, մաս 2)։

Անցում մեկ՝ կենսաչափական տվյալներով փաստաթղթի

Նոր օրենքով քաղաքացու անձնագիրն ու նույնականացման քարտն ունեն տվյալների էլեկտրոնային պահոց, որը պարունակում է անձի կենսաչափական տվյալները (հոդված 11, մաս 1 և 6)։ Կենսաչափական տվյալներ են համարվում անձի լուսանկարը, ստորագրությունը և երկու ձեռքերի մատնադրոշմները (հոդված 2, կետ 19)։ Դրանք վերցվում են ըստ տարիքի՝ լուսանկարը՝ ցանկացած տարիքից, մատնադրոշմները՝ վեց տարեկանից, ստորագրությունը՝ 16 տարեկանից (հոդված 11, մաս 3)։ Օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո կարող են տրվել միայն նոր օրենքով նախատեսված փաստաթղթերը (հոդված 16, մաս 4)։

Այլ կարևոր փոփոխություններ, որ օգտակար է իմանալ

Վավերականության ժամկետներ. անձնագիրը մինչև վեց տարեկաններին տրվում է 3 տարով, վեցից մինչև 16 տարեկաններին՝ 5 տարով, 16 տարին լրացածներին՝ 10 տարով, իսկ նույնականացման քարտը՝ 5 տարով (հոդված 3, մաս 3-4).

Ամբողջ գործընթացը՝ առցանց. դիմումն ու փաստաթղթերը ներկայացվում են էլեկտրոնային միասնական հարթակով, ամրագրվում է այց, իսկ արդյունքը տրվում է 14-րդ աշխատանքային օրը (արտերկրում՝ 14-45 օր). լրացուցիչ վճարով հնարավոր է ավելի սեղմ ժամկետ կամ կենսաչափական տվյալների հավաքում բնակության վայրում (հոդված 10, մաս 1, 10-11).

Պետական տուրքի աջակցություն. Կառավարությունը որոշ խմբերի համար կարող է սահմանել տուրքի ամբողջական կամ մասնակի վճարման աջակցություն (հոդված 10, մաս 8).

Ո՞վ կարող է դիմել այլ անձի փոխարեն. հաշմանդամության կամ առողջական վիճակի դեպքում՝ Միասնական սոցիալական ծառայության աշխատակիցը կամ մերձավոր ազգականը (հայր, մայր, ամուսին, զավակ, քույր, եղբայր, տատ, պապ), իսկ կալանավորի կամ ազատազրկվածի փոխարեն՝ հիմնարկի վարչակազմը (հոդված 10, մաս 6).

Մասնավոր գործընկեր. անձը հաստատող փաստաթուղթ տրամադրելու գործում կարող է ներգրավվել մասնավոր գործընկեր, որը կարող է ընդունել դիմումներ, մշակել կենսաչափական տվյալները, տպել ու հանձնել փաստաթուղթը, բայց չի կարող կայացնել տրամադրման կամ մերժման որոշում. վեճերը լուծվում են լիազոր մարմնում, ապա՝ վարչական դատարանում (հոդված 13-15).

Անվավերություն և հանձնում. փաստաթուղթն ուժը կորցնում է ժամկետը լրանալու, նոր փաստաթուղթ ստանալու, կարգավիճակը կորցնելու, մահվան կամ 12 ամսում այն չվերցնելու դեպքում. կորստի/հափշտակման մասին հայտնում ես հարթակով, իսկ անվավեր կամ ուժը կորցրած փաստաթուղթը պարտավոր ես հանձնել 3 օրում (հոդված 12).

Մերժման հիմքերը սպառիչ են. օրենքով չնախատեսված այլ հիմքով մերժել արգելվում է. անձնագրի դեպքում լրացուցիչ մերժում է նախատեսվում հետախուզման, դիվանագիտականի դեպքում՝ քրեական հետապնդման դեպքում (հոդված 10, մաս 12-15)։

Հաճախ տրվող հարցեր

Ե՞րբ է ուժի մեջ մտնում նոր օրենքը։

Էլեկտրոնային միասնական հարթակի գործարկման հայտարարությանը հաջորդող 10-րդ օրը, բայց ոչ ուշ, քան 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ը (հոդված 16, մաս 1)։

Իմ գործող անձնագիրն անմիջապես ուժը կկորցնի՞։

Ոչ։ Մինչ օրենքի ուժի մեջ մտնելը տրված փաստաթղթերը գործում են մինչև ժամկետի ավարտը, բայց նոր փաստաթուղթ ստանալու պահից հները կորցնում են ուժը (հոդված 16, մաս 5)։

Ո՞ր տարիքից է նույնականացման քարտը պարտադիր։

16 տարին լրանալուց. վեցից մինչև 16 տարեկանում՝ կամավոր (հոդված 3, մաս 1-2)։

Ի՞նչ կենսաչափական տվյալներ են վերցվում և ո՞ր տարիքից։

Լուսանկար՝ ցանկացած տարիքից, մատնադրոշմ՝ վեց տարեկանից, ստորագրություն՝ 16 տարեկանից (հոդված 2 կետ 19, հոդված 11 մաս 3)։

Քանի՞ օրում է տրվում փաստաթուղթը։

14-րդ աշխատանքային օրը, արտերկրում՝ 14-45 օր. լրացուցիչ վճարով հնարավոր է ավելի սեղմ ժամկետ (հոդված 10, մաս 10-11)։

Ամփոփում

Ամփոփելով՝ «Անձը հաստատող փաստաթղթի մասին» ՀՕ-210-Ն օրենքով 16 տարեկանից նույնականացման քարտ ունենալը դառնում է պարտադիր, անցում է կատարվում կենսաչափական տվյալներով մեկ փաստաթղթի, իսկ 2011 թվականի առանձին օրենքներն ուժը կորցնում են։ Օրենքն ուժի մեջ է մտնում էլեկտրոնային հարթակի գործարկումով, բայց ոչ ուշ, քան 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ը, և մինչ այդ տրված փաստաթղթերը գործում են մինչև իրենց ժամկետի ավարտը, -տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։

Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։